สวมแว่น “วิชาการ” มอง “เขาวิหาร”

สวมแว่น “วิชาการ” มอง “เขาวิหาร”
ที่มา : ข่าวสดรายวัน ปีที่ 20 ฉบับที่ 7193 วันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2553 หน้า 3

เมื่อวันที่ 8 ส.ค. ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ร่วมกับวิทยาลัยนานาชาติปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จัดเสวนาเรื่อง “มรดกโลกกับปัญหาชายแดน” มีเนื้อหาที่น่าสนใจ ดังนี้


อ.พนัส ทัศนียานนท์ – อ.อัครพงศ์ ค้ำคูณ

พนัส ทัศนียานนท์
อดีต ส.ว.ตาก, อดีตคณบดีคณะนิติศาสตร์ มธ.

เท่าที่ได้ติดตามการพูดคุยกันระหว่างนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี กับเครือข่ายประชาชนผู้รักชาติ ถ้าเป็นการโต้วาทีผมคิดว่าฝ่ายรัฐบาลชนะ เพราะนายอภิสิทธิ์ตอบโต้ได้ดี

กรณีบางฝ่ายเสนอให้รัฐบาลยกเลิกเอ็มโอยูปี 2543 ตามหลักเกณฑ์หากต้องการยกเลิกเอ็มโอยูจริง ก็ต้องมีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำผิดสัญญาในประเด็นสำคัญ จึงจะมีการพิจารณาขอยกเลิกได้

ซึ่งในกรณีที่กัมพูชาให้ประชาชนของตัวเองเข้ามาอยู่ในพื้นที่ทับซ้อน รวมทั้งยังปล่อยให้สร้างถนนด้วยนั้น ในส่วนนี้ถือว่าเป็นการดำเนินการที่ผิดและสามารถขอยกเลิกได้ แต่หากเรายื่นข้อเสนอขอยกเลิกไป กัมพูชาก็คงไม่ยอมรับกับสิ่งที่ตัวเองทำไว้เช่นกัน

ถ้าเรายอมยกเลิกเอ็มโอยูฉบับดังกล่าวก็อาจทำให้เสียประโยชน์ และมีผลสะท้อนกลับมาในภายหลัง

อัครพงศ์ ค้ำคูณ
อาจารย์ประจำสถาบันปรีดี พนมยงค์

นอกจากกรณีเขาพระวิหาร อยากให้รัฐบาลไทยให้ความสำคัญกับมรดกโลกอื่นๆ ด้วย โดยเฉพาะมรดกโลกเขาใหญ่-ดงพญาเย็น ที่ขึ้นทะเบียนมานานแล้ว แต่ขณะนี้พบว่ายังไม่มีการส่งแผนบริหารจัดการพื้นที่ให้คณะกรรมการมรดกโลกแต่อย่างใด

รวมทั้งยังอยากให้รัฐบาลไทยให้ความสนใจในการที่จะเสนอปราสาทเขาพนมรุ้ง และปราสาทพิมาย ที่ กำลังอยู่ระหว่างการเตรียมประกาศมรดกโลกด้วย

สำหรับการประท้วงของนาย สุวิทย์ คุณกิตติ ด้วยการลงนามไว้ในมติ 5 ข้อนั้น ถือเป็นสิ่งที่ทำให้เรารอดพ้นมาจากการยอมรับแผนบริหารจัดการปราสาทพระวิหารของกัมพูชา เพราะเป็นการเซ็นรับทราบเอกสารเท่านั้น คณะกรรมการมรดกโลกยังเปิดช่องให้ฝั่งไทยได้เสนอองค์ประกอบอื่นๆ ของตัวเองเข้าไปด้วย

ส่วนเครือข่ายรักชาติ คุณไม่ได้เป็นเจ้าของชาติฝ่ายเดียว ผมและคนอื่นๆ ก็เป็นเจ้าของชาติด้วย ถ้าการประท้วงดังกล่าวเป็นชนวนทำให้เกิดการสู้รบ ผู้ที่ได้รับผลกระทบก็คงหนีไม่พ้นชาวบ้านที่อยู่ในพื้นที่ตามแนวชายแดน ในขณะที่กลุ่มคนที่ออกมาประท้วงก็กลับไปนอนตีพุงที่บ้าน

ตอนแรกที่กลุ่มดังกล่าวไปประท้วงที่หน้ายูเนสโก ถือว่าเป็นเรื่องที่ดีมากทำให้คณะกรรมการมรดกโลกนำเรื่องนี้กลับมาพิจารณาอีกครั้ง แต่การที่มาประท้วงในขณะนี้ถือเป็นเรื่องที่ไม่ถูกต้อง



อ.พวงทอง ภวัครพันธุ์ – อ.มรกต เจวจินดา ไมยเออร์

พวงทอง ภวัครพันธุ์
อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ

กรณีพื้นที่ทับซ้อนที่เครือข่ายประชาชนผู้รักชาติและกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ขอให้นายกฯ เลิกใช้คำว่าพื้นที่ทับซ้อน 4.6 ตารางกิโลเมตร และให้พื้นที่ทับซ้อนดังกล่าวเป็นของไทยฝ่ายเดียวนั้น

คิดว่าถึงแม้เปลี่ยนชื่อเรียกอย่างไรก็ไม่มีผลในทางกฎหมาย เพราะทั้ง 2 ฝ่ายยังอ้างอธิปไตยเหนือแผ่นดินเดียวกัน เราจะเรียกอย่างไรประเทศกัมพูชาก็ยังเรียกพื้นที่ทับซ้อนอยู่ดี เรื่องนี้ถือเป็นการเล่นคำเพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองมากกว่า

ประกอบกับตอนนี้นายอภิสิทธิ์ ถือว่าถูกฝ่ายชาตินิยมเล่นงาน เพราะตอนอยู่ฝ่ายค้านก็เล่นกับกระแสชาตินิยมมาโดยตลอด พอมาเป็นรัฐบาลก็ประสบปัญหา เพราะมีหลายเรื่องที่เคยพูดไว้ตอนเป็นฝ่ายค้าน แต่เมื่อมาเป็นรัฐบาลก็ทำไม่ได้

สถานการณ์ขณะนี้ ฝ่ายชาตินิยมของไทยในนามกลุ่มประชาชนผู้รักชาติ พยายามผลักดันให้ประเทศไทยไปสู่การเผชิญหน้า เพื่อทำสงครามเพื่อแย่งชิงเขาพระวิหารกลับคืนมา

แต่เชื่อว่าประเทศกัมพูชายังมีไม้เด็ด อาจเสนอให้ศาลโลกตีความเรื่องเขตแดนซ้ำอีกครั้ง หลังจากที่ศาลโลกเคยตัดสินให้ปราสาทเขาพระวิหารเป็นของกัมพูชามาแล้วในปี 2505 ซึ่งประเทศกัมพูชาสามารถเสนอตีความได้ตามลำพัง และเชื่อว่าผลการตีความก็น่าจะออกมาในทางที่เป็นคุณประโยชน์กับกัมพูชามากกว่าไทย เมื่อถึงเวลานั้นประเทศไทยคงไม่เหลือหน้าอีกในเวทีโลก

ส่วนสาเหตุที่ประเทศไทยไม่สามารถยื่นตีความได้อีกนั้น เนื่องจากคดีความเรื่องเขาพระวิหารนั้นหมดอายุความไปแล้ว และที่ผ่านมาประเทศไทยก็ไม่เคยมีการยื่นอุทธรณ์เลย ในขณะที่ฝ่ายชาตินิยมพยายามจะไม่ยอมรับเหตุผลเรื่องของอายุความ แต่พยายามดันทุรังไปสู่การเผชิญหน้าอย่างเดียว

กรณีที่มีการเรียกร้องให้ยกเลิกเอ็มโอยูปี 2543 หากรัฐบาลไทยยกเลิกเอ็มโอยูฉบับดังกล่าว ในอนาคตประเทศไทยจะใช้เอ็มโอยูกับ ประเทศอื่นได้อย่างไร ยกตัวอย่างเช่น ประเทศสาธารณประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) ที่มีการทำเอ็มโอยูกับไทย เอ็มโอยูดังกล่าวก็มีการพาดพิงแผนที่คล้ายกับเอ็มโอยูปี 2543 ระหว่างไทยกับกัมพูชา หากเป็นเช่นนั้น ทางลาวอาจจะอ้างกรณีหมู่บ้านร่มเกล้า จ.พิษณุโลก ว่าเป็นของเขาเช่นกัน

ที่นายสุวิทย์ คุณกิตติ รมว.ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เซ็นรับมติ 5 ข้อ ในการประชุมกรรมการมรดกโลกที่บราซิล อยากให้ทุกคนตั้งข้อสังเกตกรณีนี้ โดยเฉพาะในมติข้อที่ 4 ที่ระบุถึงการตั้งคณะกรรมการประสานงานร่วมระหว่างประเทศ (ไอซีซี) ที่มีการเสนอเช่นนี แสดงว่าประเทศกัมพูชาได้เสนอแผนบริหารจัดการพื้นที่รอบปราสาทมาก่อนหน้านี้ ตั้งแต่การประชุมเมื่อปี 2552 ที่ประเทศสเปนแล้ว

ส่วนการเรียกร้องให้ถอดปราสาทพระวิหารออกจากการเป็นมรดกโลกนั้น ถือว่าไม่ใช่สิ่งที่ทำได้ง่ายๆ เพราะถ้าถอดจะเป็นเรื่องใหญ่ระหว่างประเทศ และจะทำให้เกิดกระแสชาตินิยมต่อต้านประเทศไทยในกัมพูชา

ในเวลานี้ต้องตั้งคำถามว่า เราจะทำอย่างไรให้ไทยและกัมพูชาอยู่ด้วยกันได้ และจะทำอย่างไรที่ไทยจะรักษาผลประโยชน์ของประเทศไว้ได้

แต่ถ้าเราชาตินิยมมากๆ จะเป็นการทำให้ไทยเสียประโยชน์อย่างเรียกคืนอะไรมาไม่ได้เลย และต่อไปก็จะมีแพะรับบาปที่ถูกตราหน้าในสังคมจำนวนมาก

มรกต เจวจินดา ไมยเออร์
อาจารย์คณะสังคมศาสตร์ มศว.ประสานมิตร

วิธีคิดของประเทศไทยในปัจจุบันค่อนข้างจะต่างกับประเทศไทยในพ.ศ.2505 เพราะเดิมเราต้องพึ่งพิงประเทศสหรัฐอเมริกา แต่หลังการรัฐประหาร พ.ศ.2549 ตอนนี้วิธีคิดเราเปลี่ยนไป เป็นการใช้กรณีนี้แก้เกมภายในประเทศมากกว่า

ในกรณีพื้นที่ที่มีการอ้างอธิปไตยซับซ้อนอยู่นั้น ถ้าเป็นทางการเมืองระหว่างประเทศมันคงไม่น่าจะยุ่งยากในการตัดสินปัญหา แต่บังเอิญกรณีปราสาทพระวิหารในประเทศไทยถูกใช้เพื่อปลุกกระแสชาตินิยมภายในประเทศ กรณีเช่นนี้เกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก ซึ่งต่างพลิกวิกฤตเป็นโอกาส

และเหตุใดเราจึงไม่พลิกวิกฤตให้เป็นโอกาสเหมือนในยุโรป ที่มองข้ามเขตแดนด้วยการสร้างมูลค่าเพิ่มทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจมากกว่า ถ้ามองในแง่นี้ ปราสาทพระวิหารก็ถือเป็นแหล่งรวมศิลปะอีสานใต้และวัฒนธรรมของประเทศกัมพูชา

อย่างไรก็ตาม องค์การยูเนสโกไม่ได้ให้ความสำคัญกับปราสาทอย่างเดียว แต่ให้ความสำคัญกับชุมชนแวดล้อมที่ผ่านกาลเวลามานานและมีคุณค่า รวมถึงวิถีชีวิตของผู้คนที่ทำให้มรดกโลกมีชีวิตด้วย

อ่านเพิ่มเติม : ปราสาท พระวิหาร เอ็มโอยู 2543 และแผนที่ โดยพวงทอง ภวัครพันธุ์



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s