รัฐธรรมนูญกับประชาธิปไตยตามความเข้าใจ ของ‘ชวน หลีกภัย’

ข้อเขียนนี้คงเป็นเรื่องตกค้างจากการเคยนำเสนอ ความเห็นของคุณชวน หลีกภัย เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างการจัดเขตเลือกตั้งในรัฐธรรมนูญที่จะแก้หรือ ไม่แก้? โดยคุณชวนนั้นเห็นว่าระบบวันแมนวันโหวตมันจะทำให้นักการเมืองที่เป็นคนซื้อ เสียง โกงเลือกตั้ง หรือเข้าทำนองประเภทตัวชั่วร้ายทั้งร้อยแปดจะเข้ามาเป็นรัฐบาลได้…การ เลือกตั้งจึงต้องเป็นเขตใหญ่?

การปาฐกถาครั้งปี 2549 ภายหลังการรัฐประหารเสร็จสิ้น ซึ่งคุณชวนเป็นอีกผู้หนึ่งที่เห็นเป็น “การรัฐประหารที่สูญเปล่า” ระดับคุณชวน หลีกภัย นับเป็นผู้สถิตอยู่กับการเลือกตั้งมายาวนาน สังคมไทยจึงอนุมานให้เขากลายเป็นแบบฉบับของหลายๆอย่าง แล้วท่านเองก็มักป่าวประกาศเป็นนิจศีลว่า “ผมยึดมั่นในระบบรัฐสภา” เมื่อคุณชวนเป็นแบบนี้ ปาฐกถาซึ่งท่านวิจารณ์เกี่ยวกับรัฐธรรมนูญไทยมันจึงเป็นสิ่งน่าสนใจ กาลครั้งนั้นคุณชวนพูดถึงรัฐธรรมนูญอยู่หลายฉบับเหมือนกัน ช่วงหนึ่งกล่าวว่า “…ถ้าเราสามารถย้อนกลับไปดูประวัติศาสตร์ของเราที่สามารถยืนยันเป็นลาย ลักษณ์อักษรได้ หลายร้อยปีหรือพันปีมาแล้วที่เราปกครองบ้านเมืองในรูปแบบที่มีประมุขเป็นพระ มหากษัตริย์ จะเรียกว่าพ่อขุนหรือเจ้าหลวง หรือจะเรียกพระมหากษัตริย์ก็เป็นรูปแบบที่ไม่เคยว่างเว้น…” ในความเห็นของคุณชวนมันก็ไม่น่าจะแตกต่างไปจากบรรดาพสกนิกรทั้งหลาย ซึ่งต่างต้องยึดถือเช่นนั้น…โดยเฉพาะความเห็นที่น่าสนใจที่อดีตนายก รัฐมนตรีนำเสนอถึงความตั้งพระทัยของรัชกาลที่ 7 “ผมว่าพระองค์เป็นพระมหากษัตริย์ที่ทรงมุ่งมั่นมากที่สุดที่จะให้บ้านเมือง เปลี่ยนแปลง ทรงดำริแต่ถูกทัดทานจากคณะอภิรัฐมนตรี 2 ครั้งที่เห็นว่ายังไม่สมควรเปลี่ยนแปลง เนื่องจากคนไทยหรือชาวสยามในขณะนั้นยังมีพื้นฐานการศึกษาไม่เพียงพอ” ข้อมูลจากคุณชวนยังบอกว่า รัชกาลที่ 7 คงจะเสียพระทัยมากที่ดำริการเปลี่ยนแปลงด้วยพระองค์ไม่สำเร็จ…กระทั่งสุด ท้ายในวันที่ 24 มิถุนายน 2475 ก็มีการเปลี่ยนแปลงด้วยการยึดอำนาจและเริ่มใช้รัฐธรรมนูญชั่วคราว ต่อมารัฐธรรมนูญฉบับถาวร 2475 ก็สำเร็จเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม เป็นรัฐธรรมนูญถาวรฉบับแรก…ทรรศนะตรงนี้เราพอจะตีความได้ไหมว่า คุณชวนเห็นพวกคณะราษฎร์ใจด่วนใจร้อนเกินไป แล้วทำให้การตั้งพระทัยของรัชกาลที่ 7 ไม่สมปรารถนา หรืออาจจะตีความอีกอย่างบอกถึงความไม่สมควรของคณะอภิรัฐมนตรีที่คัดค้าน รัชกาลที่ 7 เหตุการณ์ตอนนั้นจึงเป็นต้นแบบของระบอบอำมาตย์ซึ่งไม่รับสนองพระบรมราช โองการ!

คุณชวนเห็นว่ารัฐธรรมนูญ 2475 แม้จะใช้ได้ถึง 14 ปีแต่ก็มีการแก้ไข ถัดมาฉบับที่ยาวนานฉบับที่ 2 คือฉบับ 2521 ส่วนฉบับที่ 3 เป็นฉบับชั่วคราว 2502 ก็สามารถใช้ได้ยาวนาน 9 ปี ครั้นหลังจากนั้นเมื่อมีฉบับถาวรอีกหลายฉบับกลับใช้ได้เพียงช่วงสั้นๆ หมายเหตุของฉบับที่ยาวเป็นอันดับ 3 เหตุผลของคุณชวนก็เข้าทีที่ท่านบอกว่า มันอยู่ตั้งแต่จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ จนถึงจอมพลถนอม กิตติขจร แล้วต่อมาจึงได้เปลี่ยนแปลงเกิดรัฐธรรมนูญฉบับ 2511…โดยสรุปแล้วคุณชวนมีทรรศนะว่าเราจะเอาตัวเลขระยะเวลามาวัดไม่ได้ คืออายุของรัฐธรรมนูญนั้นมันไม่เกี่ยวกับความยั่งยืนที่จะเป็นหรือไม่เป็น ระบอบการปกครองแบบประชาธิปไตย?

ผมคงเห็นด้วยอย่างแน่นอนสำหรับประเด็นนี้ ด้วยประสบการณ์ที่ยาวนานตั้งแต่ พ.ศ. 2512 ซึ่งคุณชวนเริ่มเป็นผู้แทนครั้งแรก แล้วคลุกคลีมาจนระบอบอำมาตย์ประกาศตัวอย่างชัดแจ้งในยุคสมัยโลกาภิวัตน์ ท่านบอกว่ารัฐธรรมนูญแต่ละฉบับมีทั้งจุดอ่อนและจุดแข็ง ชี้ตัวอย่างให้เห็นธรรมนูญการปกครองชั่วคราว ซึ่งไม่มีความเป็นประชาธิปไตย เป็นธรรมนูญการปกครองเพื่อให้คณะรัฐประหารมีอำนาจอยู่ต่อ แต่สามารถอยู่ได้จริง อยู่จนเบื่อ…คุณชวนยังให้คุณค่ากับรัฐธรรมนูญ 2517 ถือเป็นรัฐธรรมนูญดีที่สุดฉบับหนึ่ง ท่านเห็นเป็นรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตย โดยเฉพาะข้อคิดเรื่องการเลือกตั้งให้สอดคล้องกับวัฒนธรรมของไทยที่มีการ แก้ไขขึ้นมา…จากจุดนี้ผมตีความได้ว่า ท่านเห็นคุณค่าความเป็นรัฐธรรมนูญที่ดีที่สุดเพราะมันเป็นการเลือกตั้งแบบ พวงใหญ่แท้ๆ จนสืบต่อมาเป็นรัฐธรรมนูญ 2521 ซึ่งเกี่ยวเนื่องจนสมัย พล.อ.เปรม ติณสูลานนท์ เป็นนายกรัฐมนตรี ก็เปิดช่องให้มีอำนาจอำมาตย์เข้ามาบริหารบ้านเมือง จะเข้าใจผิดไปไหมหากบอกว่ารัฐธรรมนูญที่ดี เมื่อสำรวจผ่านอดีตในทรรศนะของคุณชวนมันจะต้องเป็นระบบเลือกตั้งเขตใหญ่ แล้วเปิดโอกาสให้ระบบราชการเข้ามาแทรกแซงจัดการบริหารบ้านเมืองได้…อายุ รัฐธรรมนูญไม่ได้ยืนยันความเป็นประชาธิปไตย เพราะบ้านเมืองนี้มันไม่ได้ให้ความสำคัญกับรัฐธรรมนูญแต่ประการใด? เราเพียงถูกทำให้เข้าใจว่าเป็นประชาธิปไตยเท่านั้น…บางทีอายุของ ประชาธิปไตยปลอมๆแบบไทยอาจต้องใช้ความสัมพันธ์กับรัฐธรรมนูญปลอมๆอยู่เหมือน กัน? คุณชวนจึงยอมหันมารับหลักการ “วันแมนวันโหวต” แต่บอกว่าจุดยืนยังเขตใหญ่อยู่…แปลกดีนะ?

ที่มา : หนังสือพิมพ์ โลกวันนี้ วันจันทร์ที่ 29 พฤศจิกายน 2553
โดย : เรืองยศ จันทรคีรี


One Comment on “รัฐธรรมนูญกับประชาธิปไตยตามความเข้าใจ ของ‘ชวน หลีกภัย’”

  1. […] This post was mentioned on Twitter by Siam Parade, ThaiNEWSpace. ThaiNEWSpace said: รัฐธรรมนูญกับประชาธิปไตยตามความเข้าใจ ของ‘ชวน หลีกภัย’: ข้อเขียนนี้คงเป็นเรื่องตกค้างจากการเคยนำเสนอ ความเห็นของ… http://bit.ly/iamHyq […]


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s